تاریخچه تشکیل بنیاد

فرستادن به ایمیل چاپ مشاهده در قالب پی دی اف
بی شک یکی از عوامل مهم توسعه در جامعۀ اسلامی ، میزان تولید و ترویج دانش وبکارگیری آن در مدیریت اسلامی کشور است . نیروی انسانی مستعد و توانمند به عنوان مولد و مروج محوری این روش در تبدیل دانش به ثروت ملی و توسعۀ پایدار کشور محسوب می شود . لذا این مهم نیاز به ایجاد تشکیلاتی منسجم و برخوردار از سازوکارهای حمایتی و هدایتی و عاری از سوگیری‌های سیاسی و دیوان سالاری دارد .

حمایت از نخبگان و استعدادهای برتر به عنوان مهمترین جزء سرمایه انسانی کشور همواره مورد اهتمام مسئولان نظام جمهوری اسلامی ایران بوده است . به همین خاطر ، پس از پیروزی انقلاب اسلامی ، شورای عالی انقلاب فرهنگی ، دفتر جذب نخبگان ریاست جمهوری ، سازمان های وابسته به وزارتخانه‌های علوم ، تحقیقات و فناوری و آموزش و پرورش و بسیاری از سازمان‌ها ، نهادها و دفاتر دیگر در کشور اقداماتی را جهت شناسایی، جذب و تعالی فکری نخبگان و بهره گیری از توانایی‌ها ، ابتکارات و خلاقیت های آنها انجام می دادند. با این وجود ، به علت اهمیت بسیار زیاد مسأله و لزوم برطرف نمودن هرچه سریعتر موانع و مشکلات تولید دانش و جنبش نرم افزاری در کشور ، وجود سازمانی مستقل جهت پشتیبانی مادی و معنوی از نخبگان که کار هماهنگی بیشتر میان سایر دستگاه‌های فعال در این عرصه را برعهده بگیرد ، احساس می‌شد .

در تاریخ 21/7/66 شورای عالی انقلاب فرهنگی آئین نامه تأسیس شورا و دفتر جذب نخبگان را تصويب و همچنین در سیصد و چهل و چهارمین جلسۀ شورای مزبور ، محل استقرار مناسب آن را نهاد ریاست جمهوری تعیین کرد . کمیتۀ علوم و فناوری نهاد ریاست جمهوری در سال 1381 برای حمایت از نخبگان ، صندوق ملی حمایت از نخبگان را از تصویب هیأت دولت گذارند .

رهبر معظم انقلاب که بیش از همه ، دغدغۀ حمایت از نخبگان و پژوهشگران کشور را دارند ، وارد صحنه شده و در دیدار با جوانان نخبه و دانشجویان کشور در مهرماه 1383 ضرورت تشکیل بنیاد نخبگان را گوشزد نموده و فرمودند :

بسترسازی برای پرورش نخبگان ، شناسایی استعدادهای نخبه ، کمک به آنها در رفتن به سمت قله‌های علمی و تحقیقی ، اینها همه کارهای بسیار مهمی است که البته این کارها در کشور ما شروع شده . . . لکن آنچه تاکنون شده ، کافی نیست . . . من در مورد خاص نخبگان این طور به نظرم می رسد که ما یک بنیاد نخبگان لازم داریم . . . ما باید یک بنیاد درست کنیم که زیر نظر ریاست جمهوری باشد . . . تا آن مرکز بتواند با نگاه صحیح ، درست ، مستمر و بخصوص غیرسیاسی ، که هیچ آلوده به نگاه های سیاسی و اهداف سیاسی نشود ، مسأله نخبگان را به عنوان مسأله مستقل در کشور دنبال کند .

( بیانات رهبر معظم انقلاب اسلامی در دیدار با جوانان نخبه و دانشجویان 5/7/83 ) .

در پی بیانات مقام معظم رهبری ، شورای عالی انقلاب فرهنگی اقدامات لازم جهت تهیه اساسنامه بنیاد ملی نخبگان کشور را در دستور کار قرار داد.

شایان ذکر است بیش از 37 مرکز اعم از دولتی و غیردولتی (سازمان‌های مردم نهاد NGO) در کشور دلمشغولی امور نخبگان را دارند .

ماهیت حقوقی بنیاد

از آنجا که تصویت ضوابط تأسیس موسسات و مراکز علمی ، فرهنگی ، تحقیقاتی ، فرهنگستان‌ها ، دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالی و تصویب اساسنامه آن‌ها از وظایف شورای عالی انقلاب فرهنگی است این شورا در راستای اجرای فرامین مقام معظم رهبری و ساماندهی امور نخبگان ، طی یازده جلسه متمادی از تاریخ 24/9/1383 لغایت 10/3/1384 اساسنامۀ بنیاد ملی نخبگان را تدوین و جهت اجرا به نهاد ریاست جمهوری ابلاغ نمود .

در طی پانصد و هفتاد و ششمین جلسۀ شورای عالی انقلاب فرهنگی مورخ 20/10/1384 پیشنهاد اصلاح اساسنامۀ بنیاد ملي نخبگان توسط آقای دکتر عباسپور مطرح شد . با درنظر گرفتن شرایط و صلاحدید شورا ، تغییری در اساسنامه صورت نگرفت و مقرر شد بنیاد تحت نظر معاون اول رئیس جمهور به کار خود ادامه دهد و ضمن تسریع در تشکیل جلسات هیأت امناء بنیاد ، گزارشی از فعالیت های انجام شده در راستای راه اندازی بنیاد به شورای عالی انقلاب فرهنگی ارائه نماید .

براساس مصوبۀ شورای عالی انقلاب فرهنگی ، مناسب‌ترین محل استقرار بنیاد ملي نخبگان ، نهاد ریاست جمهوری تعیین شد و فعالیت‌های آن مستقیماً زیر نظر ریاست جمهوری انجام می پذیرد. اساسنامۀ بنیاد مشتل بر یک مقدمه ، چهارفصل ، 16 ماده و 9 تبصره است.

صدور احکام

پس از ابلاغ اساسنامه بنیاد ملی نخبگان کشور به نهاد ریاست جمهوری در ابتدای تشکیل دولت نهم ، شکل گیری هرچه سریع‌تر بنیاد در دستور کار قرارگرفت . لازمۀ شروع بکار اجرایی بنیاد ، مشخص شدن اعضاء و تشکیل جلسۀ هیأت امنا بود . بدین منظور پس از مصاحبه و مذاکره با تعداد زیادی از فرهیختگان و صاحب‌نظران و توضیح و تشریح اساسنامۀ بنیاد و اهداف آن و در نهایت جلب موافقت افراد ، تعدادی به عنوان اعضای حقیقی بنیاد انتخاب شدند . در تاریخ 20/1/1385 احکام بنیاد توسط رئیس محترم جمهور صادر شده و به محض صدور احکام ، هیأت امنا به منظور آغاز کارهای زیربنایی بنیاد و تدوین آئین نامه‌های پیش‌بینی شده در اساسنامه در تاریخ 5/2/1385 اولین جلسۀ خود را تشکیل داد .

اولین جلسۀ هیأت امنا در تاریخ 5/2/1385 به ریاست رئیس محترم جمهور تشکیل و مسائل و نکات زیر مطرح و تصویت شد:

- تشکیل کارگروه برای تدوین و تبیین آئین‌نامه‌های مختلف .

- تبادل نظر اعضاء حقوقی و حقیقی در خصوص راهکارهای اجرایی ، احراز نخبگی ، چگونگی تشکیل بانک اطلاعات ، ایجاد هماهنگی بین دستگاه‌ها برای رفع مشکلات نخبگان ، شناسایی مشکلات نخبگان ، طراحی شبکۀ جهانی نخبگان ایرانی ، شورای نخبگان ، تعیین قائم مقام بنیاد ، تشکیل دبیرخانۀ بنیاد ، ساختمان محل استقرار بنیاد ، استفاده از تجربیات مراکزی که در خصوص نخبگان کار کرده اند، تجمیع مراکزی که در خصوص نخبگی کار می‌کنند ، معرفی و برجسته کردن نخبگان در سطح کشور و جهان.

در این جلسه ، رئیس هیأت امنا ، ریاست محترم جمهوری، بر تشکیل فوری کارگروهي برای پیگیری تدوین انواع آئین‌نامه‌ها ، شناسایی ارگان‌هایی که در رابطه با نخبگان فعالیت کرده اند و اخذ پیشنهادات آنان و شکل دهی و مشخص کردن قائم مقام و شورای نخبگان ، تأکید کردند .

کمیسیون دائمی هیأت امناء

کارگروه هیأت امنا بلافاصله پس از اتمام جلسۀ هیأت امناء در تاریخ 5/2/1385 ، اولین جلسۀ خود را تشکیل داد .

در این جلسه ، حسب الامر ریاست محترم هیأت امناء ، مأموریت‌های مختلفی برای تدوین انواع آئین‌نامه‌ها و دستورالعمل‌ها به عهدۀ اعضاء گذاشته شد .